Slideshow
Gallery
| ‘Grossraum Gefechtsstand’ Diogenes door W.F.Kleijn | |
|
In de Tweede Wereldoorlog vervulde Arnhem een belangrijke rol in de luchtoorlog. Niet alleen was hier één van de grootste Luftwaffe-vliegvelden (Deelen), ook het operationele hoofdkwartier van 1e Nacht Jagd Division (NJG 1, na 1943: 3e Jagd Division) was hier gevestigd. Het operatiegebied omvatte geheel Nederland en groot stuk van het Ruhrgebiet, een belangrijk doelwit van de Geallieerden. De coördinatie van alle Nachtjacht-eenheden, Flak-geschut en zoeklichten, radarstations etc. vond in Arnhem-Schaarsbergen plaats.Aanvankelijk richtte de Luftwaffe op Schaarsbergen een provisorische ‘Divisions Gefechtsstand’ in bij het voormalige psychiatrische ziekenhuis ‘Koningsheide’ aan de overzijde van de Koningsweg (nu camping Hooge Veluwe). In 1942 begon men echter met de bouw van een zg. Grossraum Gefechtsstand met codenaam Diogenes (met de D van Deelen). Van dit type bunker zijn er maar 4 gebouwd (Berlijn, Grove (DK), Stade en Schleissheim (München). Alleen die in Denemarken en Nederland zijn behouden gebleven. De gigantische bunker werd na een bouwtijd van 9 maanden opgeleverd in juli 1943, twee maanden later werd de bunker operationeel. Het gebouw meet 60 bij 40 meter met een hoogte van 16 meter.
|
 |
 |
De buitenmuren van de eigenlijke bunker (dus niet het kantoorgedeelte aan de oostzijde) zijn 3 meter dik, het 7 m brede plateau aan zuid en westzijde is 2 m dik. Er is naar schatting 65.000 m³ beton in het bouwwerk verwerkt. Het bouwmateriaal werd aangevoerd via een apart spoorlijntje dat werd afgetakt van het ‘bommenlijntje’ naar vliegbasis Deelen. De bunker was selfsupporting: er was een luchtfilterings-installatie, eigen stroomvoorziening door middel van een dieselaggregaat (romp nog aanwezig!) en een grote watervoorraad met pompinstallatie. Diogenes werd 24 uur per dag in drieploegendienst bemand door personeel van de Luftnachrichten Dienst (Ln), dat was ondergebracht in ‘Divisionsdorf’, het Koningsheide-complex aan de overzijde van de weg (tegenwoordig manege /camping). De Luftnachtrichtendienst verzorgde alle informatie die de Luftwaffe nodig had voor een ‘klare Luftlage’, oftewel up-to-date beeld van het luchtruim. Alle informatie uit het operatiegebied (o.a. van kleine en grote Fluko’s – Flugzeug Wach Kommando- de lokale luchtwaarneming centrale, radar- en Flak- en Y-peil stellingen zoals Teerosen, naburige commandoposten zoals Stade en Metz, het hoofdkwartier in Berlijn, maar ook van Marine en Heer (leger) etc etc kwam in Diogenes via honderden telefoonlijnen en tientallen korte/lange golfzenders (RV-Netz) bij elkaar. |
| Centraal in Diogenes was een grote, hoge zaal ingericht met een grote plexiglazen kaart (12 x 8 m) van het operatiegebied in het midden. Deze kaart was behandeld met fluoriserende verf en werd beschenen met blacklight, zodat e.e.a.van grotere afstand ook goed zichtbaar was. De ruimte was verduisterd en er heerste gespannen drukte als er een grote luchtaanval op til was. Aan beide zijden van de kaart waren houten tribunes geplaatst. Bovenaan, achterin zaten de ‘Blitzmädel’ met zg. Lichtpunktwerfer, waarmee de posities van de eigen jachtvliegtuigen met een blauwe stip, en die van de vijandelijke bommenwerpers met een rode stip werden geprojecteerd op de grote glazen plaat. De feitelijke leiding van de nachtjacht was in Diogenes in handen van ongeveer twintig Jagd Leit Officiere (JLO’s) die de nachtjagers aan de hand van informatie uit de verschillende radarstellingen naar hun doelen leidden. De Gruppen Einsatzleiter, de Offizier der Gefechtsdienst en de FLAK Einsatzführer hadden de leiding. Een juiste doelwit vaststelling en een juiste timing om nachtjagers te laten opstijgen waren essentieel om de Engelse bommenwerpers (plm. 300 km/h op 6000 m hoogte) te kunnen onderscheppen. |  |
 |
Dat het systeem dat de Duitsers hadden uitgedacht goed werkte bewijst het feit dat na de oorlog o.a. de Nederlandse luchtverdediging gewoon op dit Duitse systeem werd gebaseerd….. |
 |
 |
 |
 |
| Voor meer informatie over Diogenes en de Duitse nachtjacht zie o.a: www.museumvlbdeelen.nl www.tiemens.info www.ww2.dk www.gyges.dk |
Reserveringen:Mobiel: 06-21865900 (ma-vr 09.00-17.00) Mail: excursies@fliegerhorstdeelen.nl Fax: 084-7165701 |
[...] WAS DEZE BUNKER ONDERDEEL VAN WAT HET GROOTSTE MILITAIRE VLIEGVELD VAN DE DUITSE LUFTWAFFE BUITEN DUITSLAND MOEST WORDEN, GROTER DAN HET HUIDIGE SCHIPHOL. VAN [...]